06/09/2026 a las 08:17h.
Giza naturaren tabuak eta familia barruko ezkutuko zirrikituak agerian jartzeak komediarako bidea zabaltzen du sarritan. Horixe bera proposatzen du Dorleta Urretabizkaia idazle eta antzezle donostiarrak 'Rigor Mortis' obrarekin. Datorren ostegunean estreinatuko dute, eta igandera arte Antzoki Zaharrean egongo da ikusgai, arratsaldeko 20:00etan. Tanttaka Teatroak eta Txalo Produkzioak konpainien eskutik datorren komediak Mireia Gabilondoren zuzendaritza du, Laia Bernués zuzendari laguntzaile dela, eta oholtza gainean Joseba Apaolaza, Aizpea Goenaga, Garazi Urkola eta Urretabizkaia bera elkartuko ditu.
Trama etxe barruan garatzen da: Rufino, etxeko aitona, senarra eta bizilaguna, hil berri da. Hiltzean, ordea, ahoa zabalik geratu zaio, barrez ibili izan balitz bezala. Hilberriari rigor mortis-ak ahoa zabalik harrapa ez dezan eta herrian inork horrelako irudirik ikus ez dezan ahalegintzea izango da emaztearen helburu bakarra. Eta edozer egingo du hori gerta ez dadin. Etxeko lau hormen artean, erlojuaren aurkako lasterketa ero bihurtuko da Rufinori ahoko keinua aldatzeko ahalegina, eta bide horretan atzera bueltarik gabeko familiako sekretuak eta tirabirak azaleratzen hasiko dira Legazpiko etxe horretan.
Urretabizkaiak azaldu duenez, bizitzako ezinbesteko mugarri bati heldu nahi izan dio, beste planteamendu bat emanez: «Heriotza tabua da gure gizartean, nahiz eta guztioi iritsiko zaigun. Gai serioa da oso, noski, baina zergatik ez diogu bestelako begirada bat ematen? Zergatik ez dugu barre pixka bat egingo egoera horretaz?». Dramaturgia bera 2022ko Antzerkigintza Berriak ekimenetik abiatu zen, egitura familiarren eta emakumeen ikuspuntuaren inguruko gogoetatik.
Joseba Apaolaza, Aizpea Goenaga, Garazi Urkola eta Dorleta Urretabizkaia bera elkartzen ditu 'Rigor Mortis' antzezlanak
Istorioaren ardatzean lau emakumezko pertsonaia agertzen dira: alarguna, alaba, biloba eta bizilaguna. Azken hori Joseba Apaolazak antzezten du: «Gizon gorputzean jaiotako emakume bat da bizilaguna, familian izugarri maite dutena eta egitura horren parte sentitzen dena. Ez dugu gaia etiketatu edo aldarrikapen teoriko gisa tratatu. Komediaren barruan modu guztiz naturalean integratutako emakume bat gehiago da».
Dualitatearen muntaia
Sorkuntza-prozesuari eta erregistro bikoitzari dagokionez –Urretabizkaia idazle eta aktore lanak batera egiten ditu– bidea erraza izan ez dela onartu du artistak: «Lehen aldia da niretzat bi eginkizun hauek batera betetzen ditudana antzezlan garrantzitsu batean. Hasieran asko kostatu zait autoretik askatzea, eta aktore huts gisa jartzea. Entseguetan zaila egiten zitzaidan testuari distantzia hartzea». Dena dela, Mireia Gabilondoren zuzendaritzan konfiantza osoa duela nabarmendu du, «Euskal Herriko komedia-zuzendari onenetakoa» delako. «Ohar edo aldaketa bat proposatzen duenean, badakit ikuskizunaren mesedetan dela beti, eta horrek lasaitasun handia ematen dit».
Idazle eta aktorearen ustez, heriotza tabua da, gai oso serioa, baina zergatik ez dugu barre egingo egoera horretaz?»
Donostiako estreinaldiaren ostean, obrak ibilbide luzea izango du euskal antzokietan, Gasteizko Principal Antzokiaren eta Bilboko Arriagaren babesa ere baitu. Goierritar zein donostiar eta euskaldun guztiak gonbidatzen ditu Urretabizkaiak Antzoki Zaharreko estreinaldira hurbiltzera. Hori bai, «urduri samar nabil, noski», dio. Halere, «gure inguruko egoerez, familiaz eta heriotzaz barre egiteko eta tarte oso gozagarria igaro ahal izateko aukera paregabea» izango dela gogorarazi du.